Παρασκευή, 30 Δεκεμβρίου 2016

ΑΡΧΙΜΗΝΙΑ ΚΙ ΑΡΧΙΧΡΟΝΙΑ!!

 Επέλεξα για φέτος τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα να συνοδεύονται, με φωτογραφίες από την πρόσφατη γιορτή του Λαογραφικού Συλλόγου Ανδραβίδας "Ο ΜΩΡΙΑΣ", που αποτελεί και το λαογραφικό μουσείο της πόλης. Στη λαογραφία αναφέρομαι κατά καιρούς, καθόσον πιστεύω ότι είναι η επιστήμη, ο φορέας που διατηρεί το ξεχωριστό χρώμα κάθε λαού.
 Η κ. Οικονομοπούλου ως υπεύθυνη του Συλλόγου, με μεγάλη εμπειρία στον πολιτιστικό τομέα θεωρείται πρωτοπόρα για την ιδιαίτερη πατρίδα μου, αφού ουσιαστικά ξεκίνησε την εορτή με τον Άγιο Βασίλη, ουσιαστικά του Santa Claus.Aυτές τις ημέρες πραγματοποιήθηκαν εορτές κι από άλλους φορείς στην Ανδραβίδα. Όμως η εορτή του εν λόγω Λαογραφικού Συλλόγου, αποτελεί μια ξεχωριστή πνοή για την ιστορία που τη συνοδεύει, γιατί στηρίζεται αποκλειστικά στη θέληση της κ. Οικονομοπούλου και των εθελοντών συνεργατών της.
 
 Όπως ξαναέγραψα πριν λίγες ημέρες, πρωτοποριακή αύρα δίνει κάθε τέτοια εποχή στην Ανδραβίδα και ο στολισμός της περιοχής ευθύνης του Συλλόγου, για τον οποίο έχουν δοθεί συγχαρητήρια από επισκέπτες στην πόλη μας.
 Η γιορτή για την οποία γίνεται λόγος, πραγματοποιήθηκε στις 27 Δεκεμβρίου με τη συνεργασία της ιστορικής Φιλαρμονικής της Ανδραβίδας "ΑΡΙΩΝ" καθώς και πλήθους κόσμου.

 Μεγάλοι και μικροί χάρηκαν αφού αυτές τις ημέρες όλοι γινόμαστε παιδιά!
Η θαλπωρή του σπιτιού του Αη Βασίλη!
 Πόσα να γράψω γι' αυτήν την εξαιρετική προσωπικότητα που επιμελείται με τόση αγάπη και λεπτομέρεια, όσα δημιουργεί!!
 
 Μια παρέα από εκλεκτές Κυρίες της Ανδραβίδας στο τραπέζι με τα παραδοσιακά γλυκίσματα, μεταξύ των οποίων και η υπεύθυνη της ομάδας "Ποδηλάτες Ανδραβίδας" , η καθηγήτρια Φυσικής Αγωγής κ. Αγγέλα Κουτζιαμάνη -Τζούμα.
 Τα αξιέπαινα παιδιά της Φιλαρμονικής μας!
 Η εορταστική πορεία ξεκινά.
 Μας στέλνουν τις ευχές τους!!!!
ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ ΧΑΡΟΥΜΕΝΗ ΧΡΥΣΗ ΠΡΩΤΟΧΡΟΝΙΑ!!

Τετάρτη, 28 Δεκεμβρίου 2016

O Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης, ένα ξεχωριστό μνημείο.

Ένα ταξίδι στις ράγες της ιστορίας από την εποχή που δημιουργήθηκε η Θεσσαλονίκη έως τα πρόσφατα χρόνια.Έτσι χαρακτήρισα το μουσείο που λειτουργεί στο εσωτερικό του Λευκού Πύργου.
ΙΣΟΓΕΙΟ  "Ο ΧΩΡΟΣ ΚΑΙ Ο ΧΡΟΝΟΣ"
1ος ΟΡΟΦΟΣ "ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΕΙΣ"
2ος ΟΡΟΦΟΣ  "ΜΝΗΜΕΙΑ ΚΑΙ ΙΣΤΟΡΙΑ"
3ος ΟΡΟΦΟΣ "ΠΑΤΡΙΔΑ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ"
4ος ΟΡΟΦΟΣ "ΣΤΟΥΣ ΔΡΟΜΟΥΣ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ"
5ος ΟΡΟΦΟΣ "ΤΟ ΤΕΡΠΝΟΝ ΜΕΤΑ ΤΟΥ ΩΦΕΛΙΜΟΥ"
6ος ΟΡΟΦΟΣ "ΓΕΥΣΕΙΣ"
ΕΞΩΣΤΗΣ ΜΕ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ ΘΕΑ!!
 
 Ο Λευκός Πύργος της Θεσσαλονίκης είναι κτίσμα του 15ου αιώνα. Στη θέση που βρίσκεται υπήρχε ένας βυζαντινός πύργος στη συμβολή του ανατολικού με το θαλάσσιο τείχος.Το ύψος του φτάνει τα 33,90 μ. και αποτελείται από το ισόγειο, έξι ορόφους με πυργίκο στο δώμα. Έως τις αρχές του 20ου αιώνα υπήρχε γύρω του,οκταγωνικό περιτείχισμα που ήταν ενισχυμένο σε τρεις γωνίες του, με μικρότερους πύργους, οι οποίοι μάλλον είχαν κατασκευαστεί το 1535/36.
 
 Για τον πύργο υπάρχουν διάφορες ονομασίες όπως "Πύργος του Λέοντος" το 16ο αιώνα, "Φρούριο της  Καλαμαριάς" το 18ο αιώνα, "Πύργος των Γενιτσάρων" και  "Πύργος του Αίματος" το 19ο αιώνα γιατί ήταν φυλακή και τόπος εκτέλεσης βαρυποινιτών.
 Πως επικράτησε όμως η σημερινή του ονομασία; Κάποιος κρατούμενος το 1890 είχε την ευκαιρία ως αντάλλαγμα για την ελευθερία του, να ασβεστώσει τον πύργο.Με το ασβέστωμα ο πύργος έγινε λευκός!!!Έτσι παρέμεινε το θαυμάσιο μνημείο ως "Λευκός Πύργος".
 Το 1912 όπου απελευθερώθηκε η Θεσσαλονίκη και ενσωματώθηκε στο ελληνικό κράτος ο Λευκός Πύργος φιλοξένησε την αεράμυνα της πόλης, το εργαστήριο μετεωρολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου και συστήματα ναυτοπροσκόπων.
 Στο Υπουργείο Πολιτισμού παραχωρήθηκε το 1983 όπου και ξεκίνησε η αναστήλωσή του. Για την αναστήλωση, συντήρηση, δημιουργία του ιδιαίτερου μουσείου που βρίσκεται σήμερα, έχει βραβευτεί από σημαντικό Φορέα της Ευρώπης.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

 
 

Πέμπτη, 22 Δεκεμβρίου 2016

ΟΙ ΓΙΟΡΤΙΝΕΣ ΗΜΕΡΕΣ ΣΤΗ ΣΜΥΡΝΗ.

 Όλη η βιβλιογραφία καθώς και τα γραπτά της λαογραφίας, που αναφέρονται στο Δωδεκαήμερο στη Μικρά Ασία γενικά, παρουσιάζουν μια πολύ πλούσια εθιμολογία. Γινόταν ένα συναπάντημα των χριστιανικών εθίμων καθώς και παγανιστικών, στο θέμα της έλευσης του Νέου Χρόνου και στα "αναμενόμενα" από αυτόν.
 Το απόγευμα της παραμονής των Χριστουγέννων, τα παιδιά με τουμπελέκια, σιδερένια τρίγωνα, σήμαντρα και φαναράκια κρεμασμένα σε κοντάρια, πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι και τραγουδούσαν τα κάλαντα.Η ατμόσφαιρα στις γειτονιές πλημμύριζαν από τις παιδικές φωνούλες, που μαζί με τα κάλαντα διέδιδαν την αισιοδοξία και την αγάπη παντού. Οι νοικοκυρές τους έδιναν χρήματα
 (παράδες), ξηρούς καρπούς και φοινίκια (μελομακάρονα). Έλεγαν και οι μεγάλοι τα κάλαντα, κρατώντας ένα φωτισμένο χειροποίητο από χαρτί ή ξύλο καραβάκι, του οποίου το μήκος κάποιες φορές έφτανε και τα τρία μέτρα.
 Χριστούγεννα, Πρωτοχρονιά,
πρώτη γιορτή του χρόνου.
Για βγείτε, δείτε, μάθετε,
όπου Χριστός γεννάται.
Γεννάται κι ανατρέφεται
με μέλι και με γάλα.
Το μέλι τρώγουν άρχοντες,
το γάλα οι αφεντάδες......και τελείωναν με το "Και εις έτη πολλά. Και του Χρόνου να 'στε καλά.
 Μέρες πριν τα Χριστούγεννα, οι νοικοκυρές άρχιζαν την προετοιμασία των σπιτιών.Μοσχοβολούσαν οι γειτονιές από το άσπρισμα και τις μπουγάδες. Για τον κυρίως στολισμό χρησιμοποιούσαν καραβάκι ενώ οι κάτοικοι του Πόντου συνήθιζαν να στολίζουν δέντρο.Το δέντρο αυτό είχε χρυσοβαμμένες κουκουνάρες, μανταρίνια κι άλλους καρπούς, βαμβάκι για χιόνι, χρυσαφιές καραμέλες. Δίπλα από το δέντρο, ξεχώριζε το τραπέζι της Παναγίας όπως το έλεγαν.΄Έστρωναν με το καλύτερο τραπεζομάντηλο ένα τραπέζι που είχε επάνω μια εικόνα της Παναγίας και τις πιατέλες με τα γλυκά των ημερών. Ήταν οι μέρες γλυκές, οι μαχαλάδες μοσχοβολούσαν από τις λαμαρίνες που πηγαινοέφερναν οι νοικοκυρές στους φούρνους για να ψήσουν γλυκά και φαγητά. Και τι δεν έφτιαχναν εκείνες οι γυναίκες!Σαραγλί, μπακλαβάδες, φοινίκια, κουραμπιέδες, σεκέρ λουκούμια, κανταϊφια, ψητό γουρουνόπουλο, σέλινο με κρέας, σαρμάδες..
 Στην Καππαδοκία καθώς και σε άλλες περιοχές, κάποιες ημέρες πριν τα Χριστούγεννα, άρχιζαν τα "γουρουνοσφαξίματα". Το χοιρινό ανήμερα γινόταν ψητό με χυμό νεράντζι.Απαράβατος κανόνας ήταν το χριστουγεννιάτικο τραπέζι να αρχίζει με σούπα από βραστό.
 Κυλούσαν οι μέρες σ' ένα κλίμα θαλπωρής, ανταλλαγής ευχών, επισκέψεων, και έφτανε η παραμονή της πρωτοχρονιάς.Την παραμονή το βραδάκι πάλι οι μαχαλάδες ζωντάνευαν από τις χαρούμενες παιδικές φωνούλες που τραγουδούσαν τα πρωτοχρονιάτικα κάλαντα.
Αρχιμηνιά και αρχιχρονιά,
ψιλή μου δεντρολιβανιά
κι αρχή καλός μας χρόνος,
εκκλησιά με τ' άγιο θρόνος..
Σ' αυτό το σπίτι που 'ρθαμε
πέτρα να μην ραγίσει
Κι ο νοικοκύρης του σπιτιού
χίλια χρόνια να ζήσει...

 Τα σπίτια στη Σμύρνη, έκαναν μια ιδιαίτερη προετοιμασία για να υποδεχτούν τον Άγιο Βασίλη. Στόλιζαν ένα τραπέζι που επάνω τοποθετούσαν ξηρούς καρπούς και γλυκά. Επίσης οι νοικοκυρές ράντιζαν με ξηρούς καρπούς το σπίτι κι έλεγαν "Κάλαντα του καλού σκαίρα και πάντα και του χρόνου .Ανήμερα, όλη η οικογένεια πήγαινε στην εκκλησία και ο πατέρας έπαιρνε μαζί του ένα ρόδι, που το έσπαζε στο κατώφλι του σπιτιού ή πίσω από την πόρτα όταν επέστρεφαν, λέγοντας "καλημέρα και εις έτη πολλά".
Ἐδιναν μεγάλη σημασία στο θέμα του ποδαρικού για τη Νέα Χρονιά. Έκαναν ποδαρικό πατώντας ένα σίδερο και έλεγαν " σίδερο πάνω, σίδερο κάτω, σίδερο οι άνθρωποι που είναι μέσα, σίδερο η μέση μου, σίδερο το κεφάλι  μου". Ο νοικοκύρης έκανε το σταυρό του, σταύρωνε με το μαχαίρι τρείς φορές την πίτα και έκοβε τόσα κομμάτια, όσα ήταν τα μέλη της οικογένειας. Το πρώτο κομμάτι πάντα, ήταν του Χριστού, ακολουθούσε της Παναγίας, του Αγίου Βασιλείου, του σπιτιού και του φτωχού. Είχαν μια ακόμη όμορφη συνήθεια που ήθελε κομμάτια από τη βασιλόπιτα μαζί με ξηρούς καρπούς, να τα αφήνουν στις δημόσιες βρύσες της πόλης , ώστε να τα παίρνουν οι φτωχοί.Κατόπιν επέστρεφαν στο σπίτι αμίλητες,με το νερό της βρύσης, έτσι ώστε όλο το χρόνο να τρέχουν τα αγαθά στο σπίτι.
 Το πρωτοχρονιάτικο τραπέζι κατά τα έθιμα, απαιτούσε κόκκορα κοκκινιστό στην κατσαρόλα, κεμπάπ με ρύζι, και φαγητά με ρύζι ώστε ο καινούριος χρόνος να είναι γεμάτος από χαρές που θα ριζώσουν..
 Οι περιγραφή των γιορτινών ημερών συνεχίζονται, με όλη την ομορφιά που είχαν τα έθιμα στη Σμύρνη.Τις παραμονές των Θεοφανείων, οι εικασίες, οι παραδόσεις, οι μυθοπλασίες για τους καλικάντζαρους, ήταν τόσο αγαπητές στα παιδιά..που περίμεναν από τους μεγαλύτερους με ανυπομονησία, άλλες φορές με χτυποκάρδι φόβου, κάπου - κάπου με χωρατά, να τις ακούσουν.
 Κυρίως οι παππούδες και οι γιαγιάδες, καλούσαν τα εγγόνια τους και άρχιζαν την αφήγηση για τα μικρά, αποστεωμένα, κακάσχημα και μαυριδερά όντα με τα πεταχτά δόντια που όλο έτρεχαν, φώναζαν, τραγουδούσαν και γκρίνιαζαν. Τους έλεγαν πως αν δεν θυμιάτιζαν την παραμονή των Χριστουγέννων, αυτά τα απαίσια δημιουργήματα θα κατέβαιναν από την καμινάδα με σκοπό να ταλαιπωρήσουν όλη την οικογένεια.Το δωδεκαήμερο έκλεινε με την εκκλησία, τον αγιασμό των υδάτων, τον αγιασμό του σπιτιού από τον ιερέα της ενορίας...Αφήνοντας τις γιορτές  οι οικογένειες..σχεδίαζαν τα επόμενα σχέδια που περιείχαν τη Σαρακοστή με όλα τα σχετικά.
ΧΑΡΟΥΜΕΝΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ ΣΕ ΟΛΟΥΣ!!Ο ΝΕΟΣ ΧΡΟΝΟΣ ΝΑ ΣΗΜΑΝΕΙ ΜΙΑ ΝΕΑ ΚΑΛΥΤΕΡΗ ΑΡΧΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ ΠΟΥ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΑ ΜΑΣΤΙΖΕΤΑΙ.